Trafik kazaları ve bunlardan doğan hukuki sonuçlar, bireyler ve aileler üzerinde önemli etkiler yaratabilir. Bu makalede, trafik kazasından kaynaklanan tazminat davaları, tazminat türleri ve bu süreçlerin nasıl işlediği detaylı bir şekilde ele alınmaktadır.
Günümüzde insanlar için en önemli kavramlardan biri zamandır. İnsanlar zaman kaybı yaşamamak adına bir yerden bir yere giderken genelde taşıt kullanmamaktadır. Bunun neticesi olarak kara yollarında oldukça fazla trafik akışı olmaktadır. Artan araç trafiği kaçınılmaz olarak trafik kazalarını beraberinde getirir. Trafik kazası geniş anlamda trafikte aniden istenilmeden bir zararın doğumuna sebep olan olaydır. Bu anlamda kaza kavramı, bedensel bütünlüğe zarar gelmesini, ölüm veya mala gelen zararları kapsamaktadır. Kaza, kasıt olmaksızın meydana gelen beklenmedik ve sonucu istenmeyen bir olaydır.
Meydana gelen trafik kazalarında bu kazaya sebebiyet verenler için cezai ve hukuki sorumluluklar gündeme gelmektedir. Hukuki sorumluluklar tazminat davaları ile gündeme gelmektedir. Tazminat davalarını maddi tazminat ve manevi tazminat olarak ikiye ayırabiliriz.
Trafik Kazasından Doğan Maddi Tazminat
Tazminat genel anlamıyla bir zarar karşılığında ödenen para veya ayni şeyleri ifade etmektedir. Tazminat fiziksel zararları karşılama amacı taşıdığı gibi ruhsal zararları da karşılama amacı taşımaktadır. Fiziksel zararı belirleyebilmek manevi zararın tespitine göre daha kolaydır.
Maddi tazminat, maddi zarardan yani haksız fiil sonucu kişinin malvarlığında oluşan eksilmeden meydana gelen zararın karşılanmasını ifade etmektedir. Ödenme şekline göre maddi tazminat ayni veya nakdi olarak istenmektedir.
Ayni Tazminat
Ayni tazminatta zarar bir eşya ile giderilmektedir. Şayet kaza olayı meydana gelmeseydi zarar gören şey hangi durumda olacak idiyse o duruma getirmek hedeflenmektedir. Aynen tazmini genelde malvarlığında görmekteyiz. Diğer zarar çeşitlerinde aynen tazmin imkânı bulunmamaktadır. Zira insan bedeninde meydana gelen zararın aynen tazmini mümkün değildir. Ayni tazminin bazı çeşitli yöntemleri vardır. Örneğin aynı cinsten misli eşya ile değiştirme veya trafik kazasında zarar gören aracın onarımı vb.
Nakdi Tazminat
Meydana gelen trafik kazası neticesinde malvarlığında meydana gelen eksilme para ödeme şeklinde ortadan kaldırılabilir. Örneğin kişi trafik kazasında yaralanan kişinin tedavi giderleri ödenebilir.
Bedensel Bütünlüğün İhlalinde ve İnsan Ölümünde Tazminat
Bedensel zararlar TBK m.54’e göre;
Tedavi giderleri, kişinin kaza sonrasında iyileşmesi için gerekli tüm giderleri kapsamaktadır.
Kazanç kaybı, çalışamadığı günler çalışabilseydi ne kadar bir kazancı olacaktıysa onun tazmin edilmesidir.
Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar, kişi yaşanan kaza sonucu sakat kaldıysa veya yaptığı işi eskisi kadar iyi yapamayacak hale geldiyse bundan kaynaklı zararların tazminini kapsar.
Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar, kişinin belli alandaki uzmanlığını etkileyebilecek kayıplardır. Örneğin kişi geçimini resim çizerek sağlarken trafik kazası sonucunda parmaklarını kullanamaz hale geldiyse ekonomik geleceğinde sarsılma mevcuttur.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
Trafik kazası sonucu destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilmek için destekten yoksun kalma zararı doğmalıdır. Bu zarar, ölen kişinin üçüncü bir kimseye destek olması, yardım etmesi veya gelecekte destek olması muhtemel gözüyle bakıldığında meydana gelir. Ölen ve üçüncü kişi arasında bir destek ilişkisi bulunmalıdır. Bu üçüncü kişiyle ölenin arasında mirasçılık ilişkisi veya hısımlık bulunması zorunlu değildir. Destekten yoksun kalanın hakkı bir miras hakkı değil asli bir haktır ve tazminat hakkıdır. Yani mirasçı mirası reddetse dahi şartlar gerçekleşmişse destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.
Ödenmesi öngörülen zararın çeşitleri;
- Cenaze giderleri; ölünün yıkatılması, nakli, imama verilen para, tabut masrafı vb. giderlerden oluşmaktadır.
- Ölüm hemen gerçekleşmedi ise tedavi giderleri; ameliyat, tıbbi tahliller, ilaç, ambulans vb. giderleri kapsamaktadır.
- Çalışma gücünün azalması veya kaybedilmesinden doğan kayıplar; ölümün hemen gerçekleşmemesi halinde kişi trafik kazası sebebiyle geçici veya sürekli iş görememezlikten dolayı gelir kaybına uğrar.
Trafik Kazasından Doğan Manevi Tazminat
Manevi tazminat meydana gelen manevi zararı giderme biçimidir. Manevi tazminatın amacı meydana gelen manevi zararın tamamen giderilmesi değil zarar görenin üzüntüsünü ve acısını mümkün mertebe denkleştirebilmektir.
Manevi zarar hallerinde tazminat isteyebilecek olanlar:
Ruhsal bütünlüğün ihlali halinde;
- Ruhsal bütünlüğü zarar gören kişi
- Ağır bedensel zarar gören kişinin yakınları
- Zarar gören kişinin veya yakınlarının mirasçıları
Ölüm sebebiyle manevi tazminat isteyebilecek olanlar;
- Anne ve baba
- Eş
- Çocuklar
- Kardeşler
- Nişanlı
- Evlatlık
Trafik Kazalarında Manevi Tazminatın Bedelinin Belirlenmesi
- Manevi zararın önemli ölçüde olması gerekmektedir. Sıradan bir acı ve üzüntü manevi tazminat için yeterli değildir. Kişinin yaşadığı üzüntü ve acı dolayısıyla bedensel veya ruhsal yönden sağlığında önemli bir bozulma olduğunu ispatlaması gerekir.
- Zarar görenin kendi kusuru veya ortak bir kusur varsa hâkim tazminatta indirime gider. Tazminat bedelinin takdirinde tarafların kusur durumu dikkate alınır.
- Ekonomik koşullar veya satın alma gücü manevi tazminatın belirlenmesinde önemli rol oynar. Hâkim tazminat tutarını hakkaniyetli belirlemeli ve kamu vicdanını rahatlatmalıdır.
- Tarafların ekonomik ve sosyal durumları hâkim tarafından incelenir.
- Tazminat acılı kişide tatmin duygusu oluşturacak miktarda olmalıdır.
- Tazminat aynı zamanda toplumda böyle olayların önüne geçebilmek adına caydırıcı bir tutarda olmalıdır.
- Kişinin olay tarihinde kaç yaşında olduğu da değerlendirilmesi gereken bir faktördür zira ölüm yaşı ülkemizde ortalama 70-72’dir. Söz konusu bu yaşa yakın hatta bu yaşı geçmiş kişilerin bu haksız fiil olmasa da çok yakında öleceği açıktır. 20 yaşındaki bir gencin ölümü ile 80 yaşındaki bir kişinin ölümü sonrası hükmedilecek tazminatlar arası hatırı sayılır bir fark olacaktır.
Sakarya Tazminat Avukatı ve trafik kazasından kaynaklanan tazminat davaları ile ilgili diğer sorularınız için bize ulaşın!
