Evlilik sözleşmesi, eşlerin evlilik süresince ya da evlilik öncesinde mal varlıkları üzerindeki haklarını ve yükümlülüklerini belirledikleri hukuki bir belgedir. Türk Medeni Kanunu bu sözleşmeyi “mal rejimi sözleşmesi” olarak tanımlar ve belirli bir şekil şartına bağlar. Hangi malın kime ait olduğu, ayrılık ya da ölüm halinde ne olacağı gibi sorular bu sözleşmeyle önceden düzenlenebilir.
Evlilik Sözleşmesi Nedir?
Evlilik sözleşmesi, halk arasında yaygın biçimde kullanılan bu adıyla aslında Türk Medeni Kanunu’nda “mal rejimi sözleşmesi” olarak yer alır. Eşler bu sözleşmeyle kanunun öngördüğü dört mal rejiminden birini seçer ya da seçtikleri rejim üzerinde belirli değişiklikler yapar. Sözleşme olmadığında ise yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi otomatik olarak uygulanır.
Bu rejimde evlilik süresince elde edilen gelirler, alınan taşınmazlar ve biriktirilen birikimler her iki eşin ortak kazanımı sayılır. Ayrılık durumunda bunlar eşit biçimde paylaşılır. Pek çok çift bu sonucu değiştirmek ya da güvence altına almak için mal rejimi sözleşmesi yapar. Sözleşmenin bulunmadığı durumlarda ise boşanma davası süreciyle birlikte karmaşık bir mal rejimi davası süreci başlayabilmektedir.
Evlilik Sözleşmesi Nasıl Yapılır?
Mal rejimi sözleşmesi, noter onayı olmadan geçerli sayılmaz. TMK’nın 205. maddesi bu sözleşmenin resmi şekilde, yani noterde düzenleme ya da onaylama yoluyla yapılmasını zorunlu kılar. Her iki eşin de sözleşmeyi bizzat imzalaması gerekir; vekâletle imzalanması kural olarak kabul görmez.
Süreç pratikte oldukça basittir. Eşler istedikleri mal rejimini belirler, avukattan destek alarak sözleşme metnini hazırlatır ve ardından notere giderek imzalar. Evlenmeden önce yapılıyorsa evlenme tarihinde yürürlüğe girer; evlilik sırasında yapılıyorsa imza tarihinden itibaren geçerli olur.
Evlilik Sözleşmesi Ne İşe Yarar?
Bu sözleşmenin en temel işlevi, eşlerin mal varlıkları üzerindeki hakları önceden belirlemesidir. Bu sözleşmeler, özellikle boşanma kararı aşamasında sıkça karşılaşılan boşanmada mal kaçırma girişimlerinin de hukuken önüne geçilmesini sağlayan en güçlü önlemdir. Özellikle işletme sahibi olan, önemli miktarda miras bekleyen ya da ayrı bir mesleki birikimi bulunan kişiler için bu düzenleme büyük önem taşır. Boşanma ya da ölüm halinde kimin neyi alacağı sözleşmeyle net bir çerçeveye oturtulur.
Mal ayrılığı rejiminin seçildiği durumlarda örneğin eşlerden birinin ticari faaliyetinden doğan borçlar diğer eşin kişisel mal varlığına sirayet etmez. Bu koruma, özellikle girişimci eşleri olan aileler için ciddi bir güvence işlevi görür.
Evlilik Sözleşmesi Maddeleri Nelerdir?
Mal rejimi sözleşmesinin içeriği, seçilen rejime ve eşlerin tercihlerine göre şekillenir. Türk hukuku dört farklı mal rejimi tanır ve eşler bunlar arasında seçim yaparak sözleşmelerini buna göre düzenler.
Sözleşme maddelerinde düzenlenebilecek başlıca konular şunlardır:
- Kişisel mal tespiti: Hangi taşınmaz, araç ya da hesabın kişisel mal sayılacağı açıkça belirtilir.
- Gelir yönetimi: Evlilik süresince elde edilecek gelirlerin nasıl paylaşılacağı ya da yönetileceği düzenlenir.
- Kira ve yatırım gelirleri: Belirli bir mülkten elde edilen kira gelirinin hangi eşe ait olacağı
kararlaştırılabilir. - Ticari borçlar: İşletme faaliyetlerinden doğan borçların diğer eşin mal varlığını etkileyip etkilemeyeceği
belirlenir. - Tasfiye kuralları: Ayrılık ya da ölüm halinde hangi malın nasıl paylaşılacağı sözleşmeye yazılabilir.
Evlilik Sözleşmesi Ne Zaman Yapılır?
Mal rejimi sözleşmesi hem evlenmeden önce hem de evlilik süresince yapılabilir. Evlenmeden önce yapılan sözleşme, evlenme tarihinde kendiliğinden yürürlüğe girer. Evlilik sırasında yapılıyorsa imzalandığı an geçerlilik kazanır ve ileriye dönük olarak uygulanır; geçmişe yönelik bir etki doğurmaz.
Sözleşme yapılması için uygun olan başlıca durumlar şunlardır:
- Evlilik öncesi: Düğün hazırlıkları sırasında, tarafların mal varlıkları henüz birbirine karışmadan yapılan sözleşmeler en temiz başlangıç noktasını oluşturur.
- İş kurarken: Eşlerden biri yeni bir işletme kuracaksa ya da ortaklığa girecekse, ticari riskten diğer eşi korumak için sözleşme yapılması yerinde olur.
- Miras alındığında: Miras yoluyla edinilen mal varlığının ortak havuza karışmaması isteniyorsa bu dönemde yapılacak bir düzenleme belirleyici olabilir.
- Ekonomik koşullar değiştiğinde: Gelir düzeyinde ya da mal varlığında ciddi bir artış yaşandığında mevcut sözleşme güncellenmeli ya da yeni bir sözleşme yapılmalıdır.
Evlilik Sözleşmesine Neler Yazılabilir, Neler Yazılamaz?
Geçerli Maddeler: Mal Varlığı, Gelirler, Borçlar
Sözleşmeye konu olabilecek düzenlemeler mal varlığıyla sınırlıdır. Eşler, evlilik öncesinde sahip oldukları taşınmazların, araçların ya da banka hesaplarının kişisel mal sayılacağını açıkça belirtebilir. Bunun yanı sıra evlilik süresince elde edilecek gelirlerin nasıl yönetileceği, kira gelirlerinin hangi eşe ait olacağı ve ticari borçların nasıl karşılanacağı da sözleşmede düzenlenebilir.
Belirli bir taşınmazın ya da işletme hissesinin ayrılık halinde paylaşıma dahil edilmeyeceği de sözleşmeyle kararlaştırılabilir. Bu tür maddeler özellikle aile şirketlerinin korunması açısından sıkça kullanılır.
Geçersiz Maddeler: Sadakat Yükümlülüğü, Velayet, Nafaka
Mal rejimi sözleşmesi yalnızca mal varlığına ilişkin düzenlemeler içerebilir. Eşlerin birbirine sadık kalacağına dair hükümler, çocukların velayetinin kime verileceği ya da boşanma halinde nafaka ödenmeyeceği gibi maddeler hukuki geçerlilik taşımaz. Bu konular aile hukukunun emredici kurallarıyla belirlenmiş olup sözleşmeyle değiştirilemez.
Yargıtay da bu sınırı net biçimde çizmiştir. Mal varlığı dışına çıkan, eşlerin kişilik haklarını ya da çocukların menfaatlerini etkileyen hükümler kesin hükümsüzlükle karşılaşır. Dolayısıyla sözleşme hazırlama yaparken bu sınırların bilinmesi, ileride geçersizlik sorunuyla karşılaşmamak açısından belirleyicidir.
Evlilik Sözleşmesinin İptali ve Değiştirilmesi Mümkün mü?
Tarafların Anlaşmasıyla Değişiklik Yapmak
Eşler, mal rejimi sözleşmesini evlilik süresince karşılıklı rıza ile değiştirebilir. Bunun için yeni bir sözleşme yapılması ve yine noter onayından geçirilmesi gerekir. Değişiklik, imzalandığı tarihten itibaren geçerli olur; geçmişteki işlemleri etkilemez.
Sözleşmenin İptali İçin Dava Şartları
Sözleşmenin iptalini gerektiren durumlar genellikle irade sakatlıklarından kaynaklanır. Hata, hile ya da korkutma sonucu imzalanan sözleşmelerde iptal davası açılabilir. Dava açma süresi, iptal nedeninin öğrenilmesinden itibaren bir yıl; her hâlükârda sözleşmenin yapılmasından itibaren on yıldır.
Haklı Sebeplerle Mal Rejiminin Değiştirilmesi (TMK m. 206)
TMK’nın 206. maddesi, eşlerden birinin haklı bir sebep göstererek mahkemeden mal rejiminin değiştirilmesini talep edebileceğini düzenler. Haklı sebep olarak kabul edilen başlıca durumlar şunlardır: diğer eşin iflası, ağır borç altına girmesi, mal varlığını tehlikeye atacak biçimde kötü yönetmesi ya da eşlerin fiilen ayrı yaşaması. Mahkeme, bu koşulların varlığını tespit ederse seçilen rejim yerine mal ayrılığı rejimine geçiş kararı verebilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Evlilik sözleşmesi ücreti ne kadar?
Mal rejimi sözleşmesinin maliyeti iki kalemden oluşur: noter ücreti ve avukatlık ücreti. Noter ücretleri her yıl Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenen tarifeye göre değişir; 2026 yılı için güncel bilgi doğrudan notere ya da avukata sorularak öğrenilebilir. Avukatlık ücreti ise sözleşmenin kapsamına ve danışmanlık ihtiyacına göre farklılık gösterir. Sözleşme metninin titizlikle hazırlanması, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların önüne geçmesi bakımından bu masrafı anlamlı kılar.
Yabancı uyruklu eşimle sözleşme yapabilir miyim?
Eşlerden birinin yabancı uyruklu olması mal rejimi sözleşmesi yapılmasına engel değildir. Ancak hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı meselesi devreye girer. Türkiye’de yerleşik çiftler için kural olarak Türk hukuku geçerlidir. Yabancı uyruklu eşin kendi ülkesinde mal varlığı bulunması durumunda ise iki ülke hukukunun nasıl kesişeceği ayrıca değerlendirilmeli ve mutlaka uzman hukuki danışmanlık alınmalıdır.
Eşim sözleşme yapmak istemiyor, ne yapmalıyım?
Mal rejimi sözleşmesi her iki tarafın özgür iradesine dayanır; biri istemiyorsa sözleşme yapılamaz. Ancak bu durumda yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanmaya devam eder. Eşinizin neden çekimser davrandığını anlamak, süreci kolaylaştırabilir; çoğu zaman sözleşmenin ne anlama geldiği ve neleri değiştirip değiştirmeyeceği konusundaki bilgi eksikliği bu tutumun temel nedenidir. Bir avukat eşliğinde yapılacak ortak bir görüşme, iki tarafın da kaygılarını gidererek sağlıklı bir zemin oluşturabilir.
Evlilik sözleşmesi zorunlu mu?
Hayır, evlilik sözleşmesi zorunlu değildir. Yapılmadığı takdirde yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır.
