Vasiyetnamenin iptali ve tenfizi davası, bir kişinin vefatı sonrasında geride bıraktığı vasiyetnamenin hukuki geçerliliği ya da geçersizliği üzerine açılan bir hukuki süreçtir. İptal durumu, vasiyetnamenin hukuki geçerliliğinin ortadan kaldırılması anlamına gelmektedir. Tenfiz davası ise vasiyetnamenin geçerli olduğunun mahkeme tarafından tespit edilmesidir.
Vasiyetnamenin Tenfizi Nedir?
Vasiyetname, Türk Medeni Hukuku kapsamında bir kişinin ölümünden sonra geçerli olmak üzere mirasçılarına ya da belirlediği kişilere bırakmak istediği belirli bir mal varlığını içeren ölüme bağlı bir tasarruf işlemidir. Bu belge resmi, el yazılı ya da sözlü olarak oluşturulabilmektedir. Vasiyetname düzenlenmesi Medeni Kanun’da belirtilmiş olup, vasiyetnamenin hükümsüzlüğü durumu olayın özelliklerine göre incelenmektedir. Vasiyetnamenin açılması, miras bırakanın ölümünden sonra vasiyetin yerine getirilmesi için yetkili mahkemede gerçekleştirilmektedir.
Vasiyetname açıldıktan sonra vasiyetnamenin içeriğinin uygulanması sürecine “vasiyetnamenin tenfizi” olarak adlandırılmaktadır. Vasiyetle bırakılan mal varlığının vasiyet alacaklıları adına hüküm ve tescili için vasiyet alacaklısı, vasiyetin yerine getirilmesini talep etme yükümlülüğü altındadır. Sonuç olarak vasiyetin yerine getirilmesi, vasiyetin açıklanmasından ayrı bir süreçtir. Vasiyetin yerine getirilmesi talep edilmedikçe vasiyetnamenin iptali ve tenfizi davası gerçekleştirilmemektedir.
Vasiyetname kapsamında belirtilen mal taşınmaz ise vasiyet alacaklılarının bunu elde etmesi gerekmektedir. Ancak bu durum yalnızca tapuda tescil ile mümkündür. Bu nedenle tescil yapılmadığı sürece vasiyete konu mal varlığının mülkiyeti vasiyeti yerine getirme yükümlülüğü mirasçılara aittir. Özetle vasiyet alacaklısı, vasiyetnamenin tenfizi ve ilgili taşınmazın tescili için vasiyet yükümlülerine karşı dava açarak talepte bulunabilmektedir. Eğer vasiyetname belirli bir taşınır malı kapsıyorsa tapu tescil süreci gibi bir gereklilik olmadan malın zilyedine teslimini talep edebilmektedir.
Vasiyetnamenin Açılması
TMK 595 uyarınca vasiyetname sahibi, vasiyetnamenin açılması için mahkemeye başvurmakla yükümlüdür. Aksi halde vasiyetnamenin açılmamasından kaynaklanan zararlardan sorumlu olacaktır.
Noter ile İlgili Hükümler
Noterler tarafından düzenlenen ve muhafaza edilen vasiyetnamelerin teslimi ise Noterlik Kanunu m. 69’da açık bir şekilde düzenlenmiştir. İlgili hüküm, noterlerin açık ya da kapalı vasiyetnameleri saklamasını ve buna ilişkin tutanak düzenlemesini içermektedir. Bu vasiyetnamelerin ve noterlerce hazırlanan diğer ölüme bağlı tasarrufların, ilgili nüfus dairelerine yazılı olarak bildirilmesi de noterlerin sorumluluğundadır.
Noterler, ölümün bildirilmesi ya da resmi belge ile ispat edilmesi durumunda sakladıkları vasiyetnamelerin ve ölüme bağlı tasarrufların onaylı örneklerini yetkili sulh hakimine sunmak üzere Cumhuriyet Savcılığı’na vermekle yükümlüdürler. Vasiyetnamenin açılması için görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Ayrıca yer bakımından yetkili mahkeme ise miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. Vasiyet yoluyla mirasçı olarak atanan kişilerin vasiyetnamenin açılmasını sağlayan mahkemeden mirasçılık belgesi almaları şarttır. TMK 598/2 hükmü gereğince vasiyetin kendilerine bildirildiği tarihten itibaren bir ay içinde herhangi bir itiraz olmaması gerekmektedir.
TMK 596’nın prosedürüne uygun olarak işlem yapılmalıdır. Ardından vasiyetnamenin okunmasının kesinleşmesi olmadan vasiyetnamenin tenfizi davasının kabul edilmesi mümkün değildir. Vasiyetnamenin yerine getirilmesi için öncelikle vasiyetnamenin usulüne uygun bir şekilde açılması gerekmektedir. Ayrıca iptal için öngörülen sürenin geçtiğinin tespit edilmesi de elzemdir. TMK’nın 596. maddesi, vasiyetnamenin miras bırakanın yerleşim yeri sulh hakimi tarafından açılacağını ve ilgili taraflara okunacağını belirmektedir. Ayrıca 597. maddeye göre de mirasçılara, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneğinin tebliğ edileceği hükme bağlanmıştır.
Sulh Hakiminin Görevi
Sulh hakiminin görevi, vasiyetnamenin belirlenen tarihte açılmasını ve okunmasını sağlamaktır. Ayrıca bu sürecin tutanağa geçirilmesini, tutanağın hazır bulunanlar tarafından imzalanmasını temin etmek gibi görevleri de mevcuttur. Vasiyetin açılıp okunma işleminin tespitine karar verme yetkisi de bulunmaktadır. Açılan vasiyetnamenin örneğini ilgili taraflara tebliğ etmek, mirasçılara istekleri halinde bir mirasçılık belgesi vermek gibi görevleri de vardır. Terekeye dahil malları yasal mirasçılara geçici olarak teslim etmek ya da resmi yönetimi emretmek de görevleri arasındadır. Bu nedenle vasiyetnamenin iptali ve tenfizi davası konusunda öncelikle vasiyetnamenin açılıp açılmadığının araştırılması gerekmektedir. Aksi takdirde vasiyetnamenin iptali ve tenfizi davası talebi geçerli kabul edilmemektedir.
Vasiyete İtiraz Edilmemesi Durumunda Ne Olur?
Vasiyetname durumunun geçerli ya da geçersiz olduğunun bir önemi yoktur. Her koşulda mahkemeye teslim edilmelidir. Teslim tarihinden itibaren vasiyetin bir ay içinde açılması gerekmektedir. Medeni Kanun’un 598. maddesine göre mirasçılar ve vasiyet alacaklıları, vasiyetnameye bir aylık süre içinde itiraz etme hakkına sahiptir. Bu süre içinde itirazda bulunulmayan vasiyetnameler, mirasçılara veraset ilamı verilmesine olanak tanır.
Mirası bırakan kişi, vefatı üzerine birtakım işlemlerde bulunabilmektedir;
- Mirasçılardan bir ya da birkaçını mirasından mahrum edebilmektedir.
- Farklı bir mirasçının miras almasını talep edebilmektedir.
- Belirli bir mala ilişkin olarak mirasçılardan yalnızca birine vasiyet etme hakkı varıdr. Ayrıca üçüncü bir şahsa vasiyet etme hakkına da sahiptir.
- Miras üzerinde birbirinden farklı şartlar koyabilmektedir. Ayrıca yedek mirasçılar da atama hakkına sahiptir.
- vasiyeti hazırlayan kişinin yalnızca kişilere değil, bir vakfın kurulması için de vasiyet etme hakkı bulunmaktadır.
Bir bireyin vasiyetname düzenleyebilmesi için 15 yaşını tamamlamış olması gerekmektedir. Ayrıca akıl sağlığının da yerinde olması şartı aranmaktadır.
Vasiyetnamenin İptali ve Tenfizi Davası Kime Karşı Açılmaktadır?
Vasiyetnamenin iptali ve tenfizi davası, vasiyet sahibinin yasal mirasçıları ve belirlenmiş mirasçılarına karşı başlatılmaktadır. Eğer dava tüm mirasçılara karşı açılmazsa bu durumun bozma sebebi olacağı unutulmamalıdır. Bu nedenle davanın taraflarının eksiksiz şekilde tespit edilmesi büyük önem taşımaktadır.
Vasiyetname Tenfizi Kimlere Karşı Talep Edilir?
Ölen bireyin vasiyetinde belirtilen kişiler vasiyetin sahibinin belirlediği mirasçılardır. Bu kişiler, mahkemeden alacakları veraset ilamı ile mirasçı olduklarını resmen tescil ettirirler. Bu sebeple vasiyetnamenin onaylanması, vasiyeti alan kişi ya da kişiler tarafından talep edilmektedir.
Vasiyeti alan kişi ya da kişiler dava açtığında tüm mirasçılara karşı hukuki bir mücadele başlatmış olurlar. Bu durumda yasal mirasçılarla birlikte belirlenen mirasçılara karşı dava yürütülmektedir. Vasiyeti alan kişiler, mirasa ilişkin tasarrufta bulunabilmek için kendilerine bırakılan mirası resmen tescilleyerek veraset ilamını almak durumundadırlar.
Vasiyetname İptali Nasıl Yapılır?
Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesi, vasiyet alacaklılarının mirasçı atamaya ya da ölüme bağlı tasarrufta bulunmaya hakları olduğunu belirtmektedir. Ancak bu hakların kullanılması için kendilerine ilgili durumun tebliğ edilmesi gerekmektedir. Mirasçılar ya da vasiyet alacaklıları tarafından yapılan itirazlar vasiyetin iptal edilmesine yol açmaz. Vasiyetname iptali için belirli şartların oluşması gerekmektedir.
Buna göre vasiyetnamenin vasiyet sahibinin akıl sağlığının yerinde olmadığı bir zamanda hazırlanmış olması, yanıltma, aldatma, korkutma ya da zorlama suretiyle hazırlanmış olması, vasiyetnamenin içeriğinin hukuka aykırı bir şekilde hazırlanmış olması, kanunun öngördüğü şekil şartlarına uygun hazırlanmamış olması durumunda iptal edilebilmektedir. Vasiyete itiraz edilecekse itiraz sahibinin 1 ay içerisinde sulh hukuk mahkemesine başvurması gerekmektedir. Vasiyetnamenin iptali davası açma hakkı, Türk Hukuku’nda önemli bir yere sahiptir. Kanunlarımıza göre, iyi niyetli davalarda bu hakkın kullanımı için 10 yıllık bir süre bulunmaktadır. Öte yandan kötü niyetli davalarda ise bu süre 20 yıla kadar çıkabilmektedir.
Vasiyetnamenin İptali ve Tenfizi Davası İçin En İyi Avukatın Seçilmesi
Vasiyetnamenin iptali ve tenfizi davası, zorlu yasal süreçleri içeren hassas konular arasındadır. Bu tür davalarda uzman bir avukat, derinlemesine yasal bilgi birikimi ve deneyimi ile kişilere güven veren bir yol haritası sunacaktır. Bu alandaki kapsamlı uzmanlığım ve başarılı dava geçmişim ile vasiyetname uyuşmazlıklarında sizlere güçlü ve adil bir savunma sağlamaktayım. Benimle iletişime geçerek dava süreci hakkında daha fazla bilgi alabilirsiniz.
