Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir bireyin yaşamı boyunca bir başkasına bakma ve gözetme yükümlülüğünü üstlendiği, karşılığında ise malvarlığının tamamını ya da bir kısmını devretmeyi taahhüt ettiği özel bir sözleşme türüdür. Bu sözleşmeler, talih ve şansa bağlı bir nitelik taşır ve Türk Medeni Kanunu’na göre bazı özel koşullara tabidir.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi ve Detayları
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin geçerli olabilmesi için yazılı bir şekilde yapılması gerekmektedir. Ancak bu sözleşmelerin geçerli olması devlet tarafından tanınmış bir bakım kurumun onayına bağlıdır. Vesayet altındaki kişilerin bu tür bir sözleşme yapmaları için önce sulh mahkemesinin kararı alınmalıdır. Ardından asliye mahkemesinin izni gerekmektedir. Sözleşme tarafları, sözleşmede üçüncü bir kişinin bakım alacaklısı olmasını kararlaştırırlar ve bu durumda üçüncü kişi de sözleşmeden haklar elde eder.
Sadece gerçek kişiler bakım alacaklısı olabilirken bakım borçlusunun gerçek ya da tüzel kişi olma durumu vardır. Eşlerden her biri diğerine bakmak üzere bu tür bir sözleşme yapma hakkına sahiptir. Bakım alacaklısı, bu sözleşmeyle bakım borçlusuna karşı ikamet etme, besleme, giydirme ve görüp gözetilme haklarını elde eder.
Bir bakım alacaklısı, bakım borçlusuna ait bir taşınmazı devralmışsa bu taşınmaz üzerinde yasal bir ipotek hakkına sahip olmaktadır. Ancak bu hak, taşınmazın mülkiyetinin devrinden başlayarak üç ay içinde tescil edilmelidir. Tescil süresi içinde istenmezse bakım borçlusu taşınmaz üzerinde mutlak bir tasarruf hakkına sahip olur.
Önemli bir kural olarak bakım alacaklısı, bu sözleşmeden doğan alacağını başkasına devredemez. Bakım alacaklısı, bu sözleşme yüzünden kanuna göre bakmakla yükümlü olduğu kişilere karşı yükümlülüğünü yerine getirme imkânını kaybederse mahkeme sözleşmenin iptali yerine bakım borçlusunun nafaka ödemesine karar verir. Ayrıca mirasçılar ve bakım alacaklılarının mahfuz hisselere ilişkin hakları ve sözleşmenin iptali davası açma hakları da saklı tutulmuştur.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin Sona Ermesi
Taraflar arasındaki sözleşmede belirtilen hükümlere göre taraflar arasında ciddi bir oransızlık bulunma durumu vardır. Buna ek olarak bir tarafın kendisine yapılan bağışın amacını ispatlamaması durumunda diğer tarafın sözleşmeyi altı ay önce bildirimde bulunarak ölünceye kadar bakma sözleşmesini sona erdirme hakkı vardır.
Sözleşmeden doğan yükümlülüklere aykırı davranılması sözleşmenin devamını çekilmez bir hâle getirir. Başka önemli sebepler sözleşmenin devamını imkansız bir duruma getirir ya da önemli ölçüde zorlaştırırsa her iki taraf da karşı tarafa süre vermeden sözleşmeyi sonlandırma hakkına sahiptir.
Bakım borçlusunun ölümü durumunda bakım alacaklısına bir yıl içinde sözleşmeyi sona erdirme talep etme hakkı doğar. Bu durumda bakım alacaklısı, bakım borçlusunun iflas durumunda iflas masasından talep edeceği miktarla aynı olan bir ödeme alır.
Ölünceye Kadar Bakma Akdi Nasıl Kurulmaktadır?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, yasal bir geçerlilik biçimine sahiptir. Ayrıca miras sözleşmesi şeklinde yapılmalıdır. Miras sözleşmesi resmi vasiyetnamenin gerekliliklerini karşılamalıdır. Bu sözleşme, yetkili makamların önünde ve en az iki tanık huzurunda imzalanmalıdır. İki tür ölünceye kadar bakma sözleşmesi bulunmaktadır. Bir türünde, bakım alacaklısının hayatta olduğu dönemde bakım borçlusuna kazandırmada bulunulurken diğer türde miras hükümlerine bağlı olarak bakım alacaklısının vefatı sonrasında kazandırma gerçekleşir.
Ancak her iki türde de aynı şekil şartlarına uyulmalıdır. Kanunlarımızda genel olarak sözleşme serbestisi kabul edilmektedir. Ancak ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi istisnai durumlar şekil şartına bağlanmıştır. Bu şekil şartı miras sözleşmesi biçimini içermektedir. Mirasçı atanması gerekmese bile bu kurallara uymak zorunludur.
Bu çerçevede sözleşme tarafları resmi memurun huzurunda bir araya gelir ve iradelerini açıklarlar. Bu beyanlara dayalı olarak resmi memur ve en az iki tanık tarafından imzalanan bir belge düzenlenmektedir. Bu sözleşmeyi yapma yetkisine sahip olan kurumlar sulh hakimleri ve noterlerdir. Eğer sözleşme kapsamında taşınmaz mal devri söz konusu ise tapu sicil müdürlerinin de bu sözleşmeyi düzenleyeceğini söylemek mümkündür.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin Şartları
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, resmi bir belge olarak düzenlenmelidir. Ayrıca Türk Borçlar Kanunu 612. Maddesi’ne göre miras sözleşmesi biçiminde hazırlanmalıdır. Bu tür sözleşmeler noter ya da sulh hakimi gibi yetkili kişiler tarafından düzenlenmelidir. Bu sözleşmelerin tanıkların huzurunda yapılması gerekir.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi anne-baba ile çocuklar arasında da yapılmaktadır. Ancak diğer mirasçıların haklarına zarar vermemek için büyük bir özenle hazırlanmalıdır. Aksi takdirde tenkis davasıyla karşılaşmanız muhtemeldir. Bu sözleşmelerde bakıma muhtaç olan kişinin sahip olduğu mallar ya da ileride sahip olabileceği mallar konu edilmektedir.
Ancak üçüncü kişilere ait mallar, bu kişilerin onayı olmadan bu sözleşmeye dahil edilmemektedir. Sözleşme tarafları aynı evde yaşamak zorundadır. Ancak istisna durumlar için özel hükümlerin eklenmesinde bir sakın yoktur. Bakım yükümlüsü, elde ettiği malları başkalarına satma ya da devretme hakkına sahiptir.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi İçin Gereken Dokümanlar
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin gereklilikleri sözleşmenin düzenleneceği yerin türüne göre değişmektedir. Bu sözleşme Tapu Sicil Müdürlüğü’nde, noterde ya da sulh hâkimliğinde hazırlanır.
Tapu Sicil Müdürlüğü’nde düzenlenecek sözleşmeler için gereken belgeler şunlardır:
- Taşınmazın tapu senedi.
- Sözleşmenin tarafları, yani bakım borçlusu ve bakım alacaklısı ya da onların temsilcileri ile birlikte iki tanığın kimlik bilgileri.
- Sözleşme taraflarının iki adet fotoğrafı.
- Taşınmazın emlak beyan değerini gösteren belediyeden alınmış olan bir belge.
Noterde ya da sulh hâkimliğinde düzenlenecek sözleşmeler için gereken belgeler şunlardır:
- Mevzuatta öngörülen şekil şartlarına uygun olarak hazırlanan sözleşmenin aslı ya da onaylanmış bir örneği.
- Taşınmazın tescil yetkisini bakım borçlusuna yazılı olarak veren belge.
- Eğer sözleşmede taşınmazın tescil yetkisi bakım borçlusuna verilmemişse sözleşmenin diğer tarafının isteği ya da mahkeme kararı gerekmektedir.
- Bakım borçlusunun fotoğrafı.
- Taşınmazın emlak beyan değerini gösteren belediyeden alınmış bir belge.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin İçeriği
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ilk olarak tarafların kimlik bilgilerini içeren bölümle başlar. Daha sonra sözleşmenin konusu açıkça belirtilmelidir. Bu aşamadan sonra noter onayı gerekliliği hukuki uygulamada sıkça karşılaşılan bir adımdır. Sözleşmeye tanık olacak kişilerin bilgileri ve onayları da eklenir. Son olarak sözleşme, tanık imzaları dahil edilerek resmi olarak tamamlanır.
Ölünceye Kadar Bakma Akdinin Bozulması Mümkün Müdür?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakılan kişinin ölümüyle otomatik olarak sona erer. Taraflar istedikleri zaman karşılıklı olarak irade beyanlarıyla sözleşmeyi sonlandırma hakkına sahiptir.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinin İptali
Kişinin bakım sözleşmesi gereği üstlendiği borcu yerine getirmeme gibi bir durumunun olması muhtemeldir. Bu nedenle kişi nafaka ödeme yükümlülüğünü üstlenmezse nafaka alacaklısı sözleşmenin iptalini talep edebilir.
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesinde Avukat Desteği
Sözleşme yapılırken taraflar arasındaki sorumlulukların ve hakların tanımlanması çok önemlidir. Bu nedenle sözleşme metni hazırlanırken deneyimli bir avukatın danışmanlığı önemli bir rol oynar. Bu sözleşme konusunda uzmanlaşmış bir avukat olarak müvekkillerime sözleşme ile ilgili aşamalarda hukuki rehberlik sağlamaktayım. Taraflar arasındaki haklar ve sorumlulukların doğru bir şekilde belirlenmesi gelecekte olası anlaşmazlıkları önlemek için önem taşır. Benimle iletişime geçerek ölünceye kadar bakma sözleşmesi ile ilgili nitelikli bir destek alabilirsiniz.
